'Back in the USSR'
Van tsaar tot rode ster
De Oktoberrevolutie
Het Rode Leger
Ze marcheren nog steeds
Jozef Stalin
Een Sovjeticoon
51% van de Russen houdt nog steeds van hem
Het beroemde vijfjarenplan
Churchill, Roosevelt en Stalin
Het oostfront
Stalingrad
De Grote Vaderlandse Oorlog
Slavenarbeid
De Holodomor
Hier zie je hem...
...en hier niet meer
De Dooi van Chroesjtsjov
Problemen van een centraal geplande economie
Toch ook geluk achter het IJzeren Gordijn
Voordelen: kinderopvang
De Partij in de jaren tachtig
De Communistische Partij zat overal
Sterk vertegenwoordigd op de Olympische Spelen
Moskou 1980
Los Angeles 1984
Rivaliteit tussen Oost en West: 'Miracle on Ice'
Koude Oorlog op het ijs
Ruimtewedloop
De maanlanding
Russen vertrekken uit Afghanistan
'Verslagen' door de Afghanen
'Grootvaders' leidden het land
Het neoliberale tijdperk
'The Evil Empire'
Glasnost en perestrojka
Een McDonald's op het Rode Plein
De val van de Muur
Ontbinding van de Sovjet-Unie
Toch is het nog niet voorbij...
Een nieuwe naam, maar dezelfde verhoudingen
Van KGB-agent tot Russische president
Veel Russen missen de Sovjet-Unie
Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(1/43)
'Back in the USSR'

De Unie van Socialistische Sovjetrepublieken (USSR) bestond van 1922 tot 1991. Voor velen blijft de Sovjet-Unie een bron van fascinatie - zowel positief als negatief.

(De titel is een verwijzing naar het liedje 'Back in the USSR' van The Beatles in 1968)

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(2/43)
Van tsaar tot rode ster

In de bijna 70 jaar van haar bestaan maakte de Sovjet-Unie van een achtergebleven, quasi-feodaal rijk dat geregeerd werd door een autocratische tsaar, een moderne wereldmacht die wedijverde met de Verenigde Staten.

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(3/43)
De Oktoberrevolutie

De Sovjet-Unie werd gevormd in een tijd van politieke onrust. De absolute heerser van het Russische rijk, tsaar Nicolaas II, werd omvergeworpen. De voorlopige regering, die de vorst moest vervangen, stond vervolgens machteloos tegenover een opstand van de bolsjewieken onder leiding van Vladimir Lenin.

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(4/43)
Het Rode Leger

De Russische Burgeroorlog bepaalde de beginjaren van de Sovjet-Unie. Het Rode Leger dat ten strijde trok tegen het Witte Leger van de regering werd al snel legendarisch.

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(5/43)
Ze marcheren nog steeds

Zelfs nu de Sovjet-Unie niet meer bestaat, blijven de pracht en praal en de beeldspraak van het Rode Leger nog voortleven in Russische militaire parades en evenementen. Dat gebeurt met name bij herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog.

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(6/43)
Jozef Stalin

Politieke instabiliteit kenmerkte de beginjaren van de Sovjet-Unie. De partijleiders worstelden onderling met de inrichting van 's werelds eerste socialistische staat. Toen de rook eenmaal opgetrokken was, stapte Jozef Stalin naar voren als de opvolger van Lenin. Hij regeerde de Sovjet-Unie tientallen jaren lang.

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(7/43)
Een Sovjeticoon

Ondanks de misdaden gepleegd door zijn regime is Stalin misschien wel de meest iconische leider van de Sovjet-Unie. Hij is ook een van de belangrijkste figuren in de wereldpolitiek van de 20e eeuw.

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(8/43)
51% van de Russen houdt nog steeds van hem

De invloed van Stalin is nog steeds voelbaar. Volgens de BBC bleek uit een Russische opiniepeiling in 2019 dat 51% van het Russische volk Stalin nog steeds bewondert.

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(9/43)
Het beroemde vijfjarenplan

De vijfjarenplannen van zijn hand stimuleerden een wijdverbreide industrialisatie. Ze hadden efficiënte, zelfopofferende arbeiders nodig die alles gaven om de productiequota te halen en te overtreffen.

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(10/43)
Churchill, Roosevelt en Stalin

Engelstalige media noemden Joseph Stalin 'Uncle Joe.' Hij leidde het land tijdens de Tweede Wereldoorlog en werd uiteindelijk een belangrijke bondgenoot van de geallieerden.

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(11/43)
Het oostfront

De Sovjet-Unie had het grootste aantal slachtoffers tijdens de Tweede Wereldoorlog. Meer dan 24 miljoen soldaten en burgers kwamen om tijdens de verdediging van het oostfront tegen de Nazi's.

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(12/43)
Stalingrad

De Slag om Stalingrad (het huidige Wolgograd) wordt beschouwd als een van de bloedigste conflicten in de moderne oorlogsvoering, Er vielen ongeveer 2,5 miljoen doden. Het standbeeld op deze foto, 'Het Moederland Roept' in Wolgograd, is gewijd aan de slachtoffers van Stalingrad.

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(13/43)
De Grote Vaderlandse Oorlog

Het Rode Leger was heel belangrijk voor de nederlaag van nazi-Duitsland. De oorlog staat in Rusland bekend als De Grote Vaderlandse Oorlog.

Op de foto: Russische soldaten zwaaien met de Sovjetvlag op de ruïnes van de Reichstag in Berlijn.

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(14/43)
Slavenarbeid

Stalins plan van een gecentraliseerde, collectieve economie bracht veel problemen met zich mee voor de gewone Russen. Hier zie je gedeporteerde boeren en politieke gevangenen die in 1932 gedwongen werden het Witte Zee-Oostzeekanaal te bouwen.

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(15/43)
De Holodomor

Volgens National Geographic eiste de hongersnood door genadeloos Sovjetbeleid zeven miljoen levens in 1932 en 1933, met name in Oekraïne. Ze noemen de Grote Hongersnood daar 'de Holomodor.'

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(16/43)
Hier zie je hem...

Politieke onderdrukking werd ook steeds gewoner in de Sovjetregering. Zuiveringen, showprocessen en censuur maakten deel uit van het dagelijkse leven onder Stalin en bleven ook na zijn dood bestaan in de Sovjet-Unie.

Let op deze man links op de foto. Hij zou later uit de gratie raken bij Stalin.

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(17/43)
...en hier niet meer

Miljoenen mensen werden op grond van vage beschuldigingen geëxecuteerd. Vele anderen werden tewerkgesteld in dwangarbeiderskampen, goelags, die in afgelegen en onherbergzame streken zoals Siberië lagen. Ondertussen verwijderden Sovjetmedia ongewenste personen uit hun officiële foto's en films.

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(18/43)
De Dooi van Chroesjtsjov

Stalin overleed in 1952. Zijn opvolger Nikita Chroesjtsjov was enigszins kritisch over Stalin en begon een proces om de persoonlijkheidscultus rond de Sovjetleider te ontmantelen. Hiermee begon een tijdperk dat in de Sovjetgeschiedenis bekend staat als 'De Dooi'.

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(19/43)
Problemen van een centraal geplande economie

Maar niet alles ging van een leien dakje. De Sovjeteconomie kreeg te maken met problemen die typisch zijn voor een centraal geplande economie. Hier zie je mensen in Moskou in de rij staan om westerse goederen te kopen in warenhuis GOeM in 1960.

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(20/43)
Toch ook geluk achter het IJzeren Gordijn

Vaak hebben we een beeld van de Sovjet-Unie als een grimmige, totalitaire staat. Toch vonden veel mensen manieren om een gelukkig en vervullend leven te leiden.

Afgebeeld: Vakantiegangers bij de Zwarte Zee aan het begin van de jaren zeventig.

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(21/43)
Voordelen: kinderopvang

Het alledaagse leven had voordelen op het gebied van gezondheidszorg, onderwijs en sociale voorzieningen. Op deze foto uit de jaren tachtig liggen jonge meisjes in een dagverblijf in Stavropol te slapen terwijl hun ouders werken.

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(22/43)
De Partij in de jaren tachtig

De Communistische Partij (CPSU) was de ruggengraat van de USSR. Halverwege de jaren tachtig voelde minder dan 10% van de bevolking zich echter door deze partij vertegenwoordigd.

 

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(23/43)
De Communistische Partij zat overal

Regeringsfunctionarissen, militaire officieren, leden van de pers en academici konden alleen opklimmen in hun eigen vakgebieden als ze lid waren van de Communistische Partij.

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(24/43)
Sterk vertegenwoordigd op de Olympische Spelen

Sport speelde een belangrijke rol in het Sovjetleven. Vanaf 1952 was de Sovjet-Unie prominent aanwezig op de Olympische Spelen en behaalde het land er meer dan 1200 medailles, waarvan 473 goud.

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(25/43)
Moskou 1980

Moskou was gaststad voor de Olympische Spelen van 1980. Ze werden destijds door de Verenigde Staten en een paar van hun bondgenoten geboycot.

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(26/43)
Los Angeles 1984

De Olympische Spelen van 1984 in Los Angeles werden op hun beurt door de USSR en andere communistische landen geboycot.

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(27/43)
Rivaliteit tussen Oost en West: 'Miracle on Ice'

De rivaliteit tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie vertaalde zich ook in de sport, zoals het beroemde Miracle on Ice ('wonder op het ijs') - een beladen ijshockeywedstrijd in 1980.

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(28/43)
Koude Oorlog op het ijs

Het Miracle on Ice vond plaats tijdens de Olympische Winterspelen van 1980 in Lake Placid, in de VS. Het ijshockeyteam van de USSR had in de vier voorgaande Olympische Spelen goud gewonnen. Tijdens het zogeheten 'Miracle' verloren de Russen echter met 4-3 van hun Amerikaanse rivalen.

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(29/43)
Ruimtewedloop

Wetenschap was tijdens de Koude Oorlog een ander strijdtoneel voor de twee supermachten. De Sovjet-Unie wist op 12 april 1961 met Joeri Gagarin de eerste mens de ruimte in te sturen.

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(30/43)
De maanlanding

Maar de Verenigde Staten overtroefden de Sovjet-Unie op 21 juli 1969 door voor het eerst op de maan te landen. Neil Armstrong en anderen in de Apollo 11 kwamen veilig op de maan terecht en keerden heelhuids terug naar de aarde.

Afbeelding: NASA

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(31/43)
Russen vertrekken uit Afghanistan

In de jaren tachtig kreeg de USSR te maken met een crisis. Toen de Sovjettroepen zich na een militaire bezetting van tien jaar uit Afghanistan terugtrokken, liet dat een verpletterende indruk na.

 

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(32/43)
'Verslagen' door de Afghanen

De USSR had altijd de naam gehad één van de machtigste legers op aarde te zijn, en nu hadden ze zich laten 'wegsturen' door Afghaanse milities.

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(33/43)
'Grootvaders' leidden het land

Het hielp ook niet dat de leiders van de USSR vaak mannen op leeftijd waren die geen ruimte lieten voor hervormingen of afwijkende meningen. Een veelgemaakte Russische grap in die tijd was dat de leiding van de Sovjet-Unie 'van grootvader op grootvader' werd overgedragen.

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(34/43)
Het neoliberale tijdperk

De verouderde Sovjetleiding had moeite om de verschuiving in de werelddynamiek bij te benen. Met de komst van Ronald Reagan en Margaret Thatcher brak een nieuw tijdperk aan. Steeds meer leiders op het wereldtoneel waren mediageniek en streefden een neoliberale politiek na.

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(35/43)
'The Evil Empire'

De Amerikaanse president Ronald Reagan was veel directer tegen de Russen dan zijn voorgangers. Hij duidde de Sovjet-Unie regelmatig aan als 'The Evil Empire'.

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(36/43)
Glasnost en perestrojka

Mikhail Gorbatsjov, die in 1985 leider van de Sovjet-Unie werd, begon met de nodige hervormingen als glasnost (openheid) en perestrojka (wederopbouw).

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(37/43)
Een McDonald's op het Rode Plein

Beelden van de opening van een McDonald's op het Rode Plein in Moskou waren een voorteken voor wat er zou gebeuren met het IJzeren Gordijn.

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(38/43)
De val van de Muur

De hervormingen hadden een domino-effect tot gevolg: het hele Oostblok kwam in beweging. Foto's van demonstranten die de Berlijnse Muur afbreken zijn nog steeds indrukwekkende symbolen van dat historische moment.

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(39/43)
Ontbinding van de Sovjet-Unie

Botsingen tussen Gorbatsjov en de harde kern van de Communistische Partij leidden aan het einde van 1991 tot de ontbinding van de USSR.

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(40/43)
Toch is het nog niet voorbij...

Ondanks de belofte van grotere vrijheden bracht het uiteenvallen van de USSR de inwoners van de voormalige Sovjetlanden veel tegenslagen en problemen.

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(41/43)
Een nieuwe naam, maar dezelfde verhoudingen

De jaren negentig werden vooral gekenmerkt door inflatie, economische ellende, en de opkomst van de Russische oligarchen. Deze rijke Russen kwamen vaak voort uit de voormalige communistische elite.

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(42/43)
Van KGB-agent tot Russische president

President Vladimir Vladimirovitsj Poetin is een voormalig agent van de KGB, de belangrijkste veiligheidsdienst van de USSR. Nadat de Sovjet-Unie was gevallen, werkte hij zich op binnen de gelederen van nieuwe Russische Federatie. In 2000 slaagde hij erin president van Rusland te worden. En dat is hij (met een kleine pauze) tot de dag van vandaag.

Lees meer over het verleden van Vladimir Poetin

Back in the USSR: foto's van het leven in de Sovjet-Unie
(43/43)
Veel Russen missen de Sovjet-Unie

Een peiling uit 2017, aangehaald door het blad Newsweek, laat zien dat 66% van de Russen de opheffing van de USSR tegenwoordig als een vergissing beschouwt. De Sovjet-Unie is misschien wel verdwenen, maar de nostalgie naar die tijd is springlevend.

Más para ti